PESEL ze statusem UKR: kiedy można go stracić

PESEL ze statusem UKR potwierdza legalny pobyt z mocy prawa i pozwala podjąć pracę bez zezwolenia: pracodawca składa tylko powiadomienie o powierzeniu pracy. Status wygasa automatycznie po wyjeździe z Polski trwającym dłużej niż 30 dni, bez decyzji urzędu i bez zawiadomienia.

Co daje PESEL ze statusem UKR

Osoba ze statusem UKR ma legalny pobyt bez osobnej decyzji administracyjnej. Wynika z tego dostęp do rynku pracy, opieki zdrowotnej i edukacji dzieci. Status UKR nie zwalnia pracodawcy z powiadomienia o powierzeniu pracy: zgłoszenie przez praca.gov.pl trzeba złożyć tak samo. Gdy status UKR wygaśnie, ten tryb przestaje działać i potrzebna jest inna podstawa zatrudnienia.

Zasady dostępu do rynku pracy opisuje tekst o zasadach pracy obywateli Ukrainy w Polsce, a termin i tryb zgłoszenia, tekst o powiadomieniu o powierzeniu pracy obywatelowi Ukrainy.

Kiedy status UKR wygasa

Status wygasa z mocy prawa, bez decyzji i bez zawiadomienia, gdy osoba przebywa poza Polską dłużej niż 30 dni. Podstawą jest art. 4 ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.

Po przekroczeniu tego okresu oznaczenie przy numerze PESEL zmienia się automatycznie ze statusu UKR na status NUE, a razem z nim znika podstawa do pracy bez zezwolenia. Różnicę między obiema oznaczeniami pokazuje poniższe zestawienie.

Zmiana statusu bywa niewidoczna, bo w dokumentach zatrudnienia nic jej nie sygnalizuje. Dlatego po dłuższym wyjeździe warto sprawdzić oznaczenie przy numerze PESEL przed powrotem do pracy.

Jak odzyskać status UKR

Utrata statusu nie zawsze jest ostateczna. Tryb ponownego uzyskania statusu UKR zmieniał się wraz z nowelizacjami ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, dlatego aktualną procedurę warto potwierdzić w urzędzie gminy. Do czasu odzyskania statusu obowiązuje zwykła ścieżka legalizacyjna.

Czego status UKR nie zastępuje

Status UKR nie zastępuje karty pobytu ani zezwolenia na pracę w sytuacjach, których nie obejmuje, i nie działa poza Polską. Bywa też mylony ze zwykłym numerem PESEL nadawanym każdemu mieszkańcowi; to inny numer, z innymi uprawnieniami.

Co to znaczy dla pracodawcy

Weryfikacja podstawy pracy nie kończy się w dniu zatrudnienia. Przy pracownikach ze statusem UKR warto pytać o dłuższe wyjazdy po każdym powrocie z urlopu, a przy umowie zlecenia po każdej dłuższej przerwie w pracy, bo to pozwala w porę wychwycić zmianę statusu.

Gdy oznaczenie zmieniło się na NUE, dalsze zatrudnienie wymaga innej podstawy, na przykład zezwolenia na pracę albo karty pobytu z dostępem do rynku pracy. Przygotowanie takich dokumentów wymaga czasu, dlatego im wcześniej zmiana wyjdzie na jaw, tym spokojniej można przejść zwykłą ścieżkę legalizacyjną.

Wsparcie dla pracowników z Ukrainy obejmuje też sprawdzenie aktualnej podstawy pobytu.

Najczęściej zadawane pytania

Po ilu dniach nieobecności w Polsce traci się status UKR?

Po ponad 30 dniach nieprzerwanego pobytu poza Polską. Status wygasa z mocy prawa, bez decyzji urzędu i bez zawiadomienia osoby, której dotyczy.

Co to jest status NUE?

To oznaczenie, na które automatycznie zmienia się PESEL po utracie statusu UKR wskutek dłuższego wyjazdu. Nie daje już prawa do pracy bez zezwolenia.

Czy utracony status UKR można odzyskać?

W wielu przypadkach tak. Tryb ponownego uzyskania statusu zależy od aktualnych przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, dlatego warto potwierdzić go w urzędzie gminy.

Czy wyjazd służbowy też wlicza się do limitu 30 dni?

Źródła urzędowe wiążą utratę statusu z samym pobytem poza Polską dłużej niż 30 dni i nie wskazują wyjątku dla wyjazdów służbowych. Przy dłuższym wyjeździe bezpieczniej sprawdzić oznaczenie przy numerze PESEL po powrocie.

Do kiedy obowiązuje ochrona czasowa, z której wynika status UKR?

Ochrona czasowa obowiązuje w terminie określonym w przepisach i bywa przedłużana, dlatego aktualny termin warto sprawdzić w urzędzie albo na stronie gov.pl.

Przepisy dotyczące pobytu i zatrudnienia cudzoziemców zmieniają się często, a wiele zależy od obywatelstwa, podstawy pobytu i sytuacji konkretnej osoby. Ten tekst opisuje ogólny przebieg procedury, przed złożeniem dokumentów potwierdź aktualny stan w urzędzie wojewódzkim.