Zaczynając pracę w Polsce jako obcokrajowiec, załatw sprawy w tej kolejności: podstawa pobytu, tytuł do pracy, numer PESEL, konto bankowe, badania lekarskie. Zgłoszenie do ZUS robi pracodawca. Przy dobrej kolejności zwykle wystarczy jedna wizyta w urzędzie gminy.

Praca w Polsce dla obcokrajowców: kolejność kroków

Każdy kolejny krok wymaga dokumentu z poprzedniego, dlatego kolejność oszczędza wizyt:

  1. Podstawa legalnego pobytu: wiza, karta pobytu albo inna podstawa. Bez niej nie podejmiesz pracy ani nie złożysz większości wniosków.
  2. Tytuł do pracy: zezwolenie na pracę, zarejestrowane oświadczenie o powierzeniu pracy albo zwolnienie z obowiązku zezwolenia. Rodzaj zależy od obywatelstwa i sytuacji, a o dokument występuje pracodawca.
  3. Numer PESEL: w urzędzie gminy, z dokumentem tożsamości.
  4. Konto bankowe: bank zwykle poprosi o PESEL, więc zakładaj je po nadaniu numeru.
  5. Badania wstępne: przed dopuszczeniem do stanowiska, na skierowanie od pracodawcy.

Zgłoszenie do ubezpieczeń w ZUS nie jest Twoim krokiem. Pracodawca składa je sam po rozpoczęciu pracy.

Numer PESEL dla cudzoziemca: gdzie i z czym

Obywatel spoza UE, EOG i Szwajcarii składa wniosek o nadanie numeru PESEL osobiście, w dowolnym urzędzie gminy. Nie musi to być gmina, w której mieszkasz, więc brak meldunku nie blokuje wniosku. Wniosek trzeba własnoręcznie podpisać na miejscu, dlatego nie wyślesz w swoim imieniu znajomego.

Zabierz dokument tożsamości: paszport, dowód osobisty albo kartę pobytu. Szczegóły usługi opisuje strona Uzyskaj numer PESEL dla cudzoziemców.

PESEL przyda się przy zakładaniu konta, w rozliczeniu podatku i u lekarza. Samo zezwolenie lub oświadczenie o powierzeniu pracy jest osobnym dokumentem, o legalności pracy decyduje właśnie ono i podstawa pobytu.

Konto bankowe dla obcokrajowca

Wynagrodzenie z reguły wpływa przelewem, więc numer rachunku podajesz pracodawcy przed pierwszą wypłatą. Banki zwykle proszą o:

  • dokument tożsamości (paszport lub karta pobytu),
  • dokument potwierdzający legalny pobyt,
  • numer PESEL.

Wymagania różnią się między bankami, więc sprawdź listę na stronie wybranego banku przed wizytą. Przy wyborze pytaj o rachunek bez opłaty za prowadzenie i o aplikację w Twoim języku.

Ubezpieczenie zdrowotne i zgłoszenie do ZUS

Przy umowie o pracę pracodawca zgłasza Cię do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego na formularzu ZUS ZUA. Ma na to 7 dni od dnia rozpoczęcia pracy. Ubezpieczenie obowiązuje od dnia zatrudnienia, ale w systemie NFZ zobaczysz je dopiero po zgłoszeniu. Jeśli potrzebujesz lekarza w pierwszym tygodniu, zapytaj pracodawcę, czy zgłoszenie już poszło.

Przy umowie zlecenia obowiązek zgłoszenia i zakres ubezpieczenia zależą od umowy i Twojej sytuacji, dlatego zapytaj o nie przed podpisaniem.

Do lekarza rodzinnego zapisujesz się osobno: składasz deklarację w wybranej przychodni.

Badania wstępne: kto płaci

Przy umowie o pracę skierowanie wystawia pracodawca i on finansuje badania, które wykonuje się przed dopuszczeniem do pracy. Przy naszych ofertach badania wstępne opłacamy my albo zakład.

Na części stanowisk dochodzą badania dodatkowe, na przykład przy pracy na wysokości albo przy obsłudze wózków widłowych.

Dokumenty, o które poprosi pracodawca

  • dokument tożsamości i podstawa pobytu,
  • tytuł do pracy (zezwolenie lub oświadczenie),
  • numer PESEL,
  • numer rachunku bankowego,
  • orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy,
  • świadectwa i uprawnienia wymagane na stanowisku.
Zrób kopie wszystkich dokumentów i trzymaj je osobno od oryginałów. Odtworzenie zgubionego dokumentu trwa dłużej niż jego zeskanowanie dziś.

Umowa: co sprawdzić przed podpisaniem

Sprawdź rodzaj umowy, stawkę i to, czy podano ją brutto czy netto, wymiar czasu pracy, miejsce pracy i okres wypowiedzenia. Przy umowie zlecenia zasady i terminy wypowiedzenia wynikają z umowy i Kodeksu cywilnego, a nie z Kodeksu pracy. Kwota brutto nie jest kwotą wypłaty, a skąd bierze się różnica, wyjaśnia tekst o wynagrodzeniu netto i brutto. Niejasne zapisy wyjaśniaj przed podpisem, bo po nim zmiana wymaga aneksu.

Nasi koordynatorzy rozmawiają po polsku, ukraińsku i rosyjsku. Zobacz aktualne oferty pracy dla cudzoziemców.

Najczęściej zadawane pytania

Czy znajomy może złożyć wniosek o PESEL w moim imieniu?

Nie. Wniosek trzeba własnoręcznie podpisać w urzędzie gminy, dlatego składasz go osobiście, z dokumentem tożsamości.

Gdzie złożyć wniosek o PESEL, jeśli nie mam meldunku?

W dowolnym urzędzie gminy w Polsce. Wniosek składasz osobiście, z paszportem, dowodem osobistym albo kartą pobytu.

Jak długo czeka się na PESEL?

Czas zależy od urzędu gminy i kompletności wniosku. Zapytaj o termin przy składaniu, a jeśli bank lub pracodawca czeka na numer, złóż wniosek w pierwszych dniach po przyjeździe.

W jakim terminie pracodawca zgłasza pracownika do ZUS?

Przy umowie o pracę w ciągu 7 dni od dnia rozpoczęcia pracy, na formularzu ZUS ZUA, a zgłoszenie obejmuje ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Przy umowie zlecenia zakres zgłoszenia zależy od umowy i Twojej sytuacji.

Czy bez numeru PESEL można zacząć pracę?

O legalności pracy decyduje podstawa pobytu i tytuł do pracy, nie PESEL. Numer jest jednak potrzebny do konta, podatku i wizyt u lekarza, dlatego złóż wniosek w pierwszym tygodniu.

Opis dotyczy przepisów ogólnych. To, co Ci przysługuje, zależy od rodzaju umowy (umowa o pracę, umowa zlecenie). Wiążące są Twoja umowa i pasek wypłaty.