Ruch bezwizowy a praca: co wolno w ramach 90 dni

Ruch bezwizowy sam z siebie nie daje prawa do pracy w Polsce; pozwala tylko wjechać i przebywać do 90 dni. Prawo do zatrudnienia zależy od obywatelstwa i wymaga osobnego dokumentu: oświadczenia o powierzeniu pracy albo zezwolenia.

Czy ruch bezwizowy pozwala pracować w Polsce?

Sam wjazd bez wizy nie uprawnia do pracy. Obywatele kilku państw objętych procedurą oświadczeniową mogą pracować na podstawie oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, także w czasie pobytu bezwizowego, jeśli ich kraj jest objęty ruchem bezwizowym. Obywatele innych państw potrzebują zezwolenia na pracę. Bez tego dokumentu praca jest nielegalna, mimo że sam pobyt pozostaje legalny. Lista państw objętych oświadczeniem może się zmieniać, aktualną potwierdza powiatowy urząd pracy.

Z obowiązku posiadania oświadczenia lub zezwolenia mogą być zwolnieni m.in. absolwenci polskich szkół i uczelni, zależnie od rodzaju szkoły i trybu nauki. Pełną listę tytułów zwalniających opisuje tekst o pracy bez zezwolenia.

Konsekwencje braku dokumentu ponosi też pracodawca, co opisuje tekst o legalizacji pobytu cudzoziemca w Polsce.

Jak liczy się limit 90 dni w 180 dniach?

Limit wynosi 90 dni pobytu w okresie 180 dni i obejmuje całą strefę Schengen łącznie, nie osobno każdy kraj. Tydzień w Niemczech i tydzień w Czechach zużywają ten sam limit co tydzień w Polsce.

Okres 180 dni jest ruchomy: liczy się go wstecz od dnia kontroli lub weryfikacji pobytu, a nie od stałej daty w kalendarzu. Dzień wjazdu i dzień wyjazdu liczą się jako pełne dni pobytu.

Czy wyjazd i powrót zerują limit 90 dni?

Nie. Skoro okres 180 dni liczy się wstecz i sumuje wszystkie dni pobytu, krótki wyjazd za granicę i powrót nie otwiera nowego limitu; zmienia tylko datę w stemplu, nie liczbę wykorzystanych dni.

Co grozi za przekroczenie 90 dni pobytu bez wizy?

Przekroczenie dozwolonego okresu pobytu oznacza pobyt nielegalny. Straż Graniczna może wtedy wszcząć procedurę zobowiązania do powrotu, a decyzja może obejmować zakaz ponownego wjazdu do Polski i innych państw strefy Schengen.

Podstawą odmowy wjazdu przy kolejnej próbie może być wpis w Systemie Informacyjnym Schengen (SIS).

Co zrobić, żeby zostać dłużej niż 90 dni?

Wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy trzeba złożyć najpóźniej w ostatnim dniu legalnego pobytu, na podstawie ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Złożony w terminie i bez braków formalnych (albo z brakami uzupełnionymi w terminie) daje prawo do pozostania w Polsce do dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Złożony dzień po upływie legalnego pobytu nie chroni: taki pobyt jest już nielegalny i grozi zobowiązaniem do powrotu oraz zakazem wjazdu.

Jeśli wniosek złożono w terminie i bez braków formalnych (albo braki uzupełniono w terminie), wojewoda potwierdza jego złożenie w formie przewidzianej aktualnymi przepisami. To potwierdzenie oznacza legalny pobyt na czas rozpatrywania sprawy, więc warto je zachować razem z kopią wniosku.

Listę dokumentów do skompletowania przed wyjazdem zbiera artykuł o pierwszej pracy w Polsce.

Jeśli plan zakłada pracę dłuższą niż kilka tygodni, oświadczenie w ruchu bezwizowym ma sens tylko jako rozwiązanie na start; kolejnym krokiem powinien być wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy, np. jednolite zezwolenie na pobyt i pracę, złożony przed upływem limitu.

Najczęściej zadawane pytania

Co daje potwierdzenie złożenia wniosku o pobyt czasowy?

Potwierdza złożenie wniosku i oznacza legalny pobyt na czas rozpatrywania sprawy, pod warunkiem że wniosek złożono w terminie i bez braków formalnych.

Czy absolwent polskiej szkoły lub uczelni potrzebuje oświadczenia albo zezwolenia?

Często nie. Absolwenci polskich szkół i uczelni mogą być zwolnieni z tego obowiązku, a warunki zależą od rodzaju szkoły i trybu nauki. Szczegóły opisuje tekst o pracy bez zezwolenia, a w razie wątpliwości warto potwierdzić je w urzędzie wojewódzkim.

Czy turystyczna wiza Schengen pozwala pracować w Polsce?

Nie. Wizy z celem 01 (turystyka) i 20 (ochrona czasowa) są wyłączone z możliwości podjęcia pracy na podstawie oświadczenia lub zezwolenia, w odróżnieniu od innych wiz Schengen kodu C.

Ile trwa zakaz wjazdu po przekroczeniu limitu pobytu bezwizowego?

Zwykle od 6 miesięcy do 3 lat, a w innych przypadkach nielegalnego pobytu, zależnie od okoliczności, od 6 miesięcy do 10 lat.

Przepisy dotyczące pobytu i zatrudnienia cudzoziemców zmieniają się często, a wiele zależy od obywatelstwa, podstawy pobytu i sytuacji konkretnej osoby. Ten tekst opisuje ogólny przebieg procedury, przed złożeniem dokumentów potwierdź aktualny stan w urzędzie wojewódzkim.