Spawanie MIG MAG TIG i MMA różni się przede wszystkim tym, co chroni ciekłe jeziorko przed powietrzem: gaz obojętny, gaz aktywny, argon albo otulina elektrody. Certyfikat według normy EN ISO 9606 wydaje się na konkretną metodę, materiał i pozycję, więc spawacz MAG nie jest automatycznie spawaczem TIG.

Czym różnią się metody spawania MIG, MAG, TIG i MMA

Każda metoda ma numer procesu według normy EN ISO 4063. Ten sam numer stoi na certyfikacie spawacza i w opisie stanowiska.

MetodaNumerCzym chroni spoinęWiatr i przeciągCienka blachaTempo
MMA (elektroda otulona)111otulina elektrody, która tworzy żużelnajmniej wrażliwasłaba na cienką nierdzewkęśrednie
MIG (drut lity)131gaz obojętnywrażliwadobraszybkie
MAG (drut lity)135gaz aktywnywrażliwadobraszybkie
MAG (drut rdzeniowy)136gaz aktywnywrażliwadobraszybkie
TIG (elektroda wolframowa)141argonnajbardziej wrażliwadobra, najwyższa jakośćnajwolniejsze

Najczęstszy błąd w opisach kursów to zamiana MIG i MAG. MIG pracuje w gazie obojętnym, MAG w gazie aktywnym, a urządzenie i drut mogą wyglądać podobnie. Drugi błąd to mylenie 135 z 136: oba procesy to MAG, ale 135 oznacza drut lity, a 136 drut rdzeniowy.

MIG a MAG: jeden palnik, inny gaz

Przy MIG i MAG drut podaje się automatycznie przez palnik, a spawacz prowadzi łuk ręką. O nazwie decyduje gaz osłonowy. Gaz obojętny oznacza MIG (131), gaz aktywny oznacza MAG (135 lub 136). Obie metody są szybkie i dobrze radzą sobie z cienkimi blachami, dlatego spotyka się je przy seryjnych konstrukcjach stalowych i na liniach, o których piszemy w tekście o pracy w branży motoryzacyjnej.

Gaz osłonowy łatwo zdmuchnąć. Przeciąg z otwartej bramy hali potrafi zepsuć spoinę MIG lub MAG, choć spawacz robi wszystko dobrze.

TIG: najwyższa jakość, najwięcej koordynacji

W metodzie TIG (141) łuk jarzy się między nietopliwą elektrodą wolframową a materiałem, a spoiwo podaje się drugą ręką osobno. Jeziorko chroni argon. TIG daje najwyższą jakość spoiny i sprawdza się przy nierdzewce i cienkiej blasze, ale jest najwolniejszy i wymaga największej koordynacji obu rąk. Jest też najbardziej wrażliwy na wiatr.

MMA: elektroda otulona, odporna na wiatr

Przy MMA (111) spawacz topi elektrodę otuloną. Otulina spala się i tworzy żużel, który osłania spoinę, więc metoda nie potrzebuje butli z gazem. Dlatego MMA najlepiej znosi wiatr i pracę poza halą. Słabiej wypada przy cienkiej nierdzewce, gdzie lepiej sprawdza się TIG.

Jaki certyfikat EN ISO 9606 do której metody

W Polsce egzamin kwalifikacyjny spawaczy opiera się na normie PN-EN ISO 9606-1:2017-10 dla stali. Kolejne części serii (9606-2 do 9606-5) dotyczą aluminium, miedzi, niklu, tytanu i cyrkonu. Wersję z 2012 r. wycofano i zastąpiono wydaniem z 2017 r.

Certyfikat nie obejmuje „spawania w ogóle”. Jego zakres wyznaczają zmienne zasadnicze:

  • metoda (proces) spawania, czyli numer 111, 131, 135, 136 albo 141,
  • rodzaj wyrobu: blacha lub rura,
  • grupa materiału dodatkowego,
  • wymiar: grubość blachy lub średnica rury,
  • pozycja spawania,
  • szczegóły złącza, np. z podkładką albo z gazem formującym.

Spawacz z certyfikatem na 135 w jednej pozycji na blasze nie ma kwalifikacji do spawania rur metodą 141. Każda kolejna metoda to osobny egzamin w jednostce certyfikującej, np. w TDT albo UDT. Do certyfikacji w TDT trzeba mieć ukończone 18 lat, brak przeciwwskazań zdrowotnych do prac spawalniczych, znać zasady BHP i polski w stopniu pozwalającym zdać egzamin, jeśli egzamin tego wymaga.

Jak długo ważny jest certyfikat spawacza

Okres ważności zależy od jednostki i wybranej metody przedłużania. W TDT certyfikat może być wydany na 3 albo na 10 lat. Co 6 miesięcy pracodawca wskazany na certyfikacie potwierdza, że spawacz pracował w zakresie swoich kwalifikacji. Brak potwierdzenia albo przerwa w spawaniu dłuższa niż 6 miesięcy kończy ważność certyfikacji.

Dla stali TDT przewiduje trzy sposoby okresowej weryfikacji, a wybiera je wnioskujący:

  1. ponowny egzamin praktyczny co 3 lata,
  2. co 2 lata wyniki badań dwóch spoin z produkcji, wykonanych w ostatnich 6 miesiącach ważności i zbadanych w laboratorium uznanym przez TDT,
  3. co 6 miesięcy dowody pracy u tego samego pracodawcy, który ma zatwierdzony system jakości PN-EN ISO 3834-2 lub 3834-3.

Przy urządzeniach ciśnieniowych część tych sposobów jest niedopuszczalna. Certyfikaty na aluminium, miedź i nikiel weryfikuje się co 2 lata. Na pracę z różnymi metodami składa się więc kilka certyfikatów, każdy z własnym terminem.

Certyfikat spawacza zdobyty za granicą

Procedury uznania zagranicznego certyfikatu spawacza, np. ukraińskiego, nie opisują wprost przepisy. Czy jednostka przyjmie wcześniejsze kwalifikacje, w jakim języku przeprowadzi egzamin i czy dopuści tłumacza, trzeba ustalić z jednostką egzaminującą. Uznawanie dyplomów i świadectw szkolnych to osobna sprawa, opisana w tekście o nostryfikacji i uznawaniu kwalifikacji.

Najczęściej zadawane pytania

Którą metodą najłatwiej zacząć naukę spawania?

MMA i MAG wymagają mniej koordynacji niż TIG, bo jedną ręką prowadzi się elektrodę albo palnik z drutem. TIG wymaga jednoczesnej pracy obu rąk i daje najwolniejsze tempo, dlatego zwykle uczy się go później.

Czy spawacz MAG może spawać metodą TIG?

Nie bez osobnego certyfikatu. Metoda spawania jest zmienną zasadniczą, więc kwalifikacja na 135 nie obejmuje procesu 141.

Którą metodą spawa się na zewnątrz, przy wietrze?

Najlepiej sprawdza się MMA, bo spoinę chroni żużel z otuliny, a nie gaz. MIG, MAG i TIG są wrażliwe na przeciąg, a TIG najbardziej.

Opis dotyczy przepisów ogólnych. To, co Ci przysługuje, zależy od rodzaju umowy (umowa o pracę, umowa zlecenie). Wiążące są Twoja umowa i pasek wypłaty.