Egzamin spawacza: próbka, badania i przedłużanie certyfikatu

Egzamin spawacza to test teoretyczny i złącze próbne spawane w obecności egzaminatora, które potem przechodzi badanie wizualne i badania w laboratorium. Certyfikat obejmuje tylko zdany zakres i wymaga potwierdzania w ustalonych odstępach, inaczej wygasa.

W Polsce egzamin opiera się na normie PN-EN ISO 9606-1:2017-10 dla stali. Kolejne części serii, od 9606-2 do 9606-5, dotyczą aluminium, miedzi, niklu, tytanu i cyrkonu. Wydanie z 2012 r. jest wycofane.

Kto może podejść do egzaminu spawacza

Warunki wstępne w Transportowym Dozorze Technicznym (TDT):

ukończone 18 lat,
brak przeciwwskazań zdrowotnych do prac spawalniczych,
znajomość zasad BHP,
znajomość polskiego na poziomie pozwalającym zdać egzamin, jeśli jednostka tego wymaga.

Na egzamin zabierasz dokument tożsamości ze zdjęciem. Instrukcję technologiczną spawania (WPS lub pWPS) i atesty materiałów przygotowuje ośrodek albo organizacja, która zgłasza kandydata; zakres tego, co dostarcza, ustala konkretna jednostka.

Jak wygląda egzamin krok po kroku

Część teoretyczna. W TDT to test pisemny z losowanych pytań, bez materiałów szkoleniowych i bez telefonu. W UDT-CERT test ma część wspólną i specjalistyczną, łącznie do 30 minut.
Wybór materiałów. Kandydat wybiera materiały do złączy próbnych w obecności egzaminatora.
Spawanie próbki. Złącze wykonujesz metodą i w pozycji, na które chcesz dostać certyfikat. Egzaminator i kandydat znakują złącze, żeby nie dało się go podmienić.
Badanie wizualne. Spoinę ocenia się okiem lub z lupą według EN ISO 17637. Próbki egzaminacyjne podlegają mu obowiązkowo.
Badania laboratoryjne. Złącze trafia do laboratorium jednostki na badania nieniszczące lub niszczące, w zakresie, jaki wymaga norma dla danego wariantu.

Kryteria, według których próbka przechodzi albo odpada, określają normy jakości złączy i jednostka egzaminująca. Przed egzaminem zapytaj ośrodek, jakie niezgodności dyskwalifikują spoinę w Twoim wariancie.

Na jaki zakres jest certyfikat

Certyfikat nie uprawnia do spawania w ogóle. Wpisuje się na nim tak zwane zmienne zasadnicze:

Zmienna	Co oznacza
Proces	numer metody wg EN ISO 4063, np. 111 (MMA), 135 (MAG), 141 (TIG)
Wyrób	blacha albo rura
Materiał dodatkowy	grupa spoiwa lub elektrody
Wymiar	grubość materiału albo średnica rury
Pozycja	położenie spoiny podczas spawania
Szczegóły złącza	np. z podkładką albo z gazem formującym

Zdany egzamin metodą 135 nie otwiera stanowisk wymagających 141. Dlatego do CV spawacza po polsku wpisuj numery procesów i pozycje dokładnie tak, jak stoją na certyfikacie.

Ile ważny jest certyfikat spawacza

TDT wydaje certyfikat na 3 lata albo na 10 lat. Okres i sposób przedłużania wynika z certyfikatu i jednostki, która go wydała, a także z metody weryfikacji wybranej przy wniosku. Przy aluminium, miedzi i niklu weryfikacja wypada co 2 lata.

Niezależnie od okresu ważności co 6 miesięcy pracodawca wskazany na certyfikacie potwierdza, że spawacz pracował w zakresie swoich kwalifikacji. Bez tego wpisu certyfikacja wygasa. Przerwa w spawaniu w danym zakresie nie może przekroczyć 6 miesięcy.

Jak przedłużyć certyfikat: trzy metody

Dla stali TDT przewiduje trzy drogi weryfikacji. Metodę wybiera wnioskujący:

Metoda	Odstęp	Co trzeba przedstawić
Ponowny egzamin praktyczny	co 3 lata	nowe złącze próbne
Badania spoin z produkcji	co 2 lata	wyniki badań dwóch spoin z ostatnich 6 miesięcy ważności, z laboratorium uznanego przez TDT
Potwierdzenia pracy	co 6 miesięcy	dowody pracy u tego samego pracodawcy z systemem jakości PN-EN ISO 3834-2 lub -3

Trzecia metoda nie wchodzi w grę przy urządzeniach ciśnieniowych kategorii II-IV i prostych zbiornikach ciśnieniowych, a UDT-CERT nie dopuszcza jej przy egzaminie wg 9606-1. Przy 3-letnich certyfikatach na stal w TDT metody nadzoru z pkt 9.3 nie mają zastosowania.

Wniosek o nadzór składasz razem z oryginałem certyfikatu co najmniej miesiąc przed upływem ważności. Przy ponownej certyfikacji w terminie zdajesz tylko część praktyczną.

Najczęściej zadawane pytania

Czy egzamin spawacza można powtórzyć?

W TDT część teoretyczną i praktyczną można powtórzyć jeden raz, w ciągu 3 miesięcy od decyzji o nieudzieleniu certyfikacji.

Co, jeśli certyfikat już wygasł?

Po terminie przechodzisz pełną certyfikację początkową, czyli znowu teorię i praktykę. Ponowna certyfikacja w terminie wymaga wniosku złożonego co najmniej miesiąc przed końcem ważności.

Czy certyfikat zdobyty w Ukrainie jest ważny w Polsce?

Procedury automatycznego uznania nie ma. O tym, czy przyjmie dokument, w jakim języku przeprowadzi egzamin i czy dopuści tłumacza, decyduje jednostka egzaminująca. Ogólne zasady opisuje tekst o uznawaniu kwalifikacji zdobytych za granicą.

Na jak długo można zawiesić certyfikat?

Według programu UDT-CERT zawieszenie ważności nie może trwać dłużej niż 6 miesięcy.

Gdzie przydaje się certyfikat spawacza?

Spawanie wg EN ISO 9606 to jedna z kwalifikacji, które otwierają stanowiska w konstrukcjach stalowych i przy obróbce metalu.

Opis dotyczy przepisów ogólnych. To, co Ci przysługuje, zależy od rodzaju umowy (umowa o pracę, umowa zlecenie). Wiążące są Twoja umowa i pasek wypłaty.