Dodatek za nadgodziny przy umowie o pracę wynosi 50 albo 100 procent wynagrodzenia: o stawce decyduje pora, w której przypadła praca nadliczbowa, a nie liczba przepracowanych godzin. Ten sam, wyższy dodatek przysługuje też przy przekroczeniu przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w okresie rozliczeniowym. Opisane dodatki dotyczą umowy o pracę. Przy umowie zlecenia najczęściej nie przysługują, chyba że przewiduje je umowa.

Kiedy dodatek wynosi 100 procent

Stawka 100 procent przysługuje za nadgodziny przypadające:

  • w porze nocnej,
  • w niedziele i święta niebędące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z jego rozkładem czasu pracy,
  • w dniu wolnym udzielonym w zamian za pracę w niedzielę lub święto,
  • z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym.

Przy umowie o pracę za nadgodziny w pozostałych przypadkach, czyli w zwykły dzień roboczy poza porą nocną, przysługuje dodatek 50 procent.

Ile nadgodzin wolno zlecić w roku

Roczny limit godzin nadliczbowych z tytułu szczególnych potrzeb pracodawcy wynosi 150 godzin w roku kalendarzowym, chyba że przepisy, układ zbiorowy pracy, regulamin pracy lub sama umowa o pracę ustalają wyższy limit. Niezależnie od tego limitu tygodniowy czas pracy łącznie z nadgodzinami nie może w okresie rozliczeniowym przekraczać przeciętnie 48 godzin.

Obowiązuje też prawo do co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego: w praktyce ogranicza to dobowy czas pracy z nadgodzinami do maksymalnie 13 godzin. Praca nadliczbowa jest w ogóle dopuszczalna tylko w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej dla ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska, albo szczególnych potrzeb pracodawcy; nie jest sytuacją zwykłą. Limity nadgodzin i przepisy o czasie pracy z Kodeksu pracy dotyczą umowy o pracę. Przy umowie zlecenia liczba godzin wynika z umowy.

Dodatek czy czas wolny za nadgodziny

Zamiast dodatku pracodawca może udzielić czasu wolnego. Wymiar zależy od tego, kto o to wystąpił:

  • na pisemny wniosek pracownika: czas wolny w tym samym wymiarze co przepracowane nadgodziny, może być udzielony także w kolejnym okresie rozliczeniowym,
  • z inicjatywy pracodawcy, bez wniosku pracownika: wymiar o połowę wyższy niż liczba nadgodzin, udzielony najpóźniej do końca okresu rozliczeniowego.

Przy umowie o pracę wymiar czasu wolnego zależy więc od tego, czy wolne udzielono na wniosek pracownika, czy z inicjatywy pracodawcy.

Od czego liczy się dodatek

Dodatek liczy się od wynagrodzenia wynikającego z osobistego zaszeregowania pracownika, czyli zwykle od stawki zasadniczej, określonej godzinowo lub miesięcznie, bez zmiennych składników jak premie uznaniowe. Dlatego przy tej samej liczbie nadgodzin kwoty dodatku różnią się między osobami zarabiającymi pozornie tyle samo. Punktem odniesienia dla samej stawki minimalnej jest tekst o minimalnej stawce godzinowej; sposób, w jaki dodatek trafia do wypłaty, wyjaśnia tekst o wynagrodzeniu netto i brutto.

Nadgodziny przy umowie zleceniu

Kodeksowe zasady dodatku za nadgodziny nie mają zastosowania do umowy zlecenia. Wynagrodzenie za każdą przepracowaną godzinę określa umowa, z zachowaniem minimalnej stawki godzinowej, a podstawą rozliczenia jest ewidencja liczby godzin.

Co sprawdzić na pasku

Na pasku warto sprawdzić, czy liczba nadgodzin zgadza się z przepracowanymi godzinami i czy zastosowano stawkę dodatku właściwą dla pory pracy. Jeśli coś się nie zgadza, najprościej wyjaśnić to od razu z koordynatorem. Kwestie związane z dodatkiem za pracę w porze nocnej, która często nakłada się na nadgodziny, opisuje osobny tekst o dodatku za pracę w nocy.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy pracodawca może polecić pracę w nadgodzinach?

Przy umowie o pracę pracodawca może polecić pracę w nadgodzinach w razie akcji ratowniczej albo szczególnych potrzeb pracodawcy. Muszą przy tym być zachowane roczny limit, przeciętna norma tygodniowa i minimalny odpoczynek dobowy.

Ile maksymalnie godzin dziennie można przepracować z nadgodzinami?

Prawo do 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego ogranicza w praktyce dzień pracy z nadgodzinami do maksymalnie 13 godzin, niezależnie od tego, ile nadgodzin zostało jeszcze w rocznym limicie. Ta zasada dotyczy umowy o pracę, a przy zleceniu liczba godzin wynika z umowy.

Czy nadgodziny przysługują przy umowie zleceniu?

Przepisy Kodeksu pracy o nadgodzinach dotyczą umowy o pracę. Przy zleceniu stawkę za każdą przepracowaną godzinę określa umowa, z zachowaniem minimalnej stawki godzinowej.

Czy roczny limit 150 godzin może być wyższy?

Sam limit 150 godzin obowiązuje, dopóki przepisy, układ zbiorowy, regulamin pracy lub umowa nie ustalą wyższego. W takim razie liczy się limit z tych dokumentów. Niezależnie od niego musi być zachowana przeciętna norma 48 godzin tygodniowo i odpoczynek dobowy. Limit dotyczy umowy o pracę. Przy zleceniu liczba godzin wynika z umowy.

Ten tekst ma charakter informacyjny i opisuje ogólne przepisy. Nie jest poradą podatkową ani prawną.
Opis dotyczy przepisów ogólnych. To, co Ci przysługuje, zależy od rodzaju umowy (umowa o pracę, umowa zlecenie). Wiążące są Twoja umowa i pasek wypłaty.