Jak czytać umowę o pracę: sprawdź sześć pól: rodzaj umowy, stanowisko, miejsce pracy, wymiar czasu pracy, wynagrodzenie brutto i termin wypłaty. Pięć pierwszych umowa musi zawierać z mocy prawa, termin wypłaty może pominąć; wtedy działa zasada domyślna. W pracy tymczasowej często spotyka się też umowę zlecenia. Jej podstawą jest Kodeks cywilny, a nie Kodeks pracy, więc opisane tu wymogi Kodeksu pracy jej nie dotyczą.

Jakie pola musi zawierać umowa o pracę

Art. 29 §1 Kodeksu pracy wymaga, by umowa wskazywała rodzaj umowy, rodzaj pracy, miejsce jej wykonywania, wymiar czasu pracy oraz wynagrodzenie ze wskazaniem składników. To pięć z sześciu pól poniżej; szósty, termin wypłaty, umowa może pominąć, bo wtedy działa zasada domyślna.

  1. Rodzaj umowy: na okres próbny, na czas określony czy nieokreślony. Od tego zależy długość wypowiedzenia.
  2. Stanowisko i rodzaj pracy: musi odpowiadać temu, co faktycznie będziesz robić. To pole rzutuje na zakres badań lekarskich.
  3. Miejsce wykonywania pracy: konkretny zakład czy obszar. Ma znaczenie przy ewentualnym przeniesieniu.
  4. Wymiar czasu pracy: pełny etat czy część; określa normy i uprawnienia urlopowe.
  5. Wynagrodzenie: zawsze kwota brutto, ze wskazaniem składników dodatkowych, jeśli występują.
  6. Termin i sposób wypłaty: konkretny dzień miesiąca i rachunek bankowy.

Przy umowie zlecenia sprawdź przede wszystkim stawkę godzinową brutto i to, jak potwierdza się liczbę przepracowanych godzin.

Dlaczego w umowie jest kwota brutto, nie netto

W umowie stoi wynagrodzenie brutto, a na konto wpływa mniej, po odjęciu składek i zaliczki na podatek. Różnica bywa znaczna i nie jest błędem ani potrąceniem; mechanizm przeliczenia rozkłada tekst o umowie zlecenia i umowie o pracę. Krok po kroku, od brutto do konta, pokazuje artykuł o pasku wypłaty.

Jeśli w ogłoszeniu podano stawkę netto, w umowie o pracę znajdziesz kwotę brutto. W razie wątpliwości zapytaj koordynatora przed podpisem.

Jaki jest termin wypłaty, gdy umowa go nie precyzuje

Wynagrodzenie wypłaca się co najmniej raz w miesiącu, w stałym i z góry ustalonym terminie, za pracę już wykonaną. Jeśli konkretny dzień wypłaty nie wynika z umowy ani z regulaminu wynagradzania, pracodawca wypłaca ją niezwłocznie po ustaleniu pełnej wysokości, najpóźniej w ciągu pierwszych 10 dni kolejnego miesiąca kalendarzowego. Gdy ustalony dzień wypłaty wypada w dzień wolny od pracy, wynagrodzenie wypłaca się dzień wcześniej. Przy umowie zlecenia termin wypłaty zależy od umowy.

Czy można zacząć pracę bez podpisanej umowy

Umowa musi być zawarta na piśmie przed dopuszczeniem do pracy. Jeśli z jakiegoś powodu tak się nie stało, pracodawca ma obowiązek potwierdzić pracownikowi na piśmie ustalenia co do stron umowy, jej rodzaju i warunków najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy, nie „później", tylko tego samego dnia. Dodatkowo, w ciągu 7 dni od dopuszczenia do pracy, pracodawca przekazuje informację o obowiązującej dobowej i tygodniowej normie czasu pracy oraz o rozkładzie czasu pracy.

Zapisy mniej korzystne niż przepisy

Umowa nie może być dla pracownika mniej korzystna niż przepisy prawa pracy. Przy umowie o pracę potrącenia inne niż ustawowe wymagają Twojej pisemnej zgody. Zasady rozliczeń przy konkretnej ofercie podajemy w jej opisie. Przy umowie zlecenia obowiązuje minimalna stawka godzinowa, więc każda przepracowana godzina musi być opłacona co najmniej tą stawką.

Zapis mniej korzystny niż przepisy nie obowiązuje, a zamiast niego stosuje się przepisy prawa pracy. Jeśli któryś zapis budzi wątpliwość, zapytaj o niego koordynatora przed podpisem.

Umowa przez agencję pracy tymczasowej

Przy pracy tymczasowej umowę zawierasz z agencją, a pracujesz w zakładzie klienta. W umowie powinno być wskazane, kto jest pracodawcą użytkownikiem i na jaki okres jesteś do niego kierowany. Zakres uprawnień w tym układzie opisuje tekst o prawach pracownika tymczasowego.

Zanim podpiszesz

Poproś o egzemplarz do przeczytania w spokoju, to normalna prośba. Sprawdź, czy wszystkie sześć pól jest wypełnione konkretnie, a nie ogólnikowo. Jeżeli czegoś nie rozumiesz, zapytaj przed podpisem, a nie po pierwszej wypłacie. Aktualne ogłoszenia znajdziesz w ofertach pracy, a warunki konkretnej oferty przekażemy przed podpisaniem umowy.

Najczęściej zadawane pytania

Czym różni się umowa na okres próbny od umowy na czas określony?

Okres próbny sprawdza, czy strony chcą kontynuować współpracę, i ma najkrótsze wypowiedzenie. Umowa na czas określony trwa do wskazanej daty. Długość wypowiedzenia liczy się wtedy od stażu u tego pracodawcy; rozkłada to tekst o okresach wypowiedzenia. Przy umowie zlecenia zasady i terminy wypowiedzenia wynikają z umowy i Kodeksu cywilnego.

Czy pracodawca może zmienić warunki umowy bez zgody pracownika?

Zmiana istotnych warunków (stanowiska, wynagrodzenia, wymiaru) następuje albo za Twoją zgodą, aneksem, czyli porozumieniem zmieniającym, albo przez wypowiedzenie zmieniające z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Narzucenie nowych warunków z pominięciem obu dróg jest niedopuszczalne.

Jakie zapisy w umowie o pracę są nieważne z mocy prawa?

Zapisy mniej korzystne dla pracownika niż przepisy Kodeksu pracy są nieważne, nawet jeśli pracownik je podpisał. W ich miejsce stosuje się wprost przepisy ustawy.

Opis dotyczy przepisów ogólnych. To, co Ci przysługuje, zależy od rodzaju umowy (umowa o pracę, umowa zlecenie). Wiążące są Twoja umowa i pasek wypłaty.